แต่ถ้าได้ไปเห็นการพิจารณาของคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิแต่ละสาขาแล้ว รับรองได้ว่าเป็นไปอย่างโปร่งใส และเข้มงวดจริงจังอย่างยิ่ง
ที่สนุกที่สุด ก็คือ การตรวจผลิตภัณฑ์กลุ่มอาหาร ซึ่งมีทั้งของสด ของแห้ง เมนูคาวหวาน เครื่องปรุง และอาหารสำเร็จรูป เขาจะส่งตัวอย่างมาให้คณะกรรมการตรวจสอบอย่างละ 6 ชิ้น ซึ่งจะถูกนำมาส่องด้วยแว่นขยาย หรือกล้องขยายกำลังสูง 15 เท่า เพื่อดูว่ามีสิ่งปลอมปนหรือไม่
กรรมการที่มีหน้าที่ตรวจ ก็ตรวจไป.. ที่มีหน้าที่ชิม ก็ชิมกันไปทั้งวัน
เคล็ดลับคือ ส่วนใหญ่ชิมแล้วต้องคายทิ้ง แล้วก็บ้วนปาก เพราะถ้ากลืนลงไปทั้งหมดคงจะ อิ่มอ้วนกันถ้วนหน้า กว่าจะตรวจได้ครบ..
ผอ.สุทธา เลิศวาณิชย์ แห่งสำนักส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิสาหกิจชุมชน กรมการพัฒนาชุมชน ผู้รับผิดชอบดูแล OTOP ทั่วประเทศ บอกว่า การคัดสรรปีนี้จะเน้นเรื่องคุณภาพมาตรฐานเป็นสำคัญ ทุกผลิตภัณฑ์ต้องมีใบรับรองมาตรฐานแต่ละประเภท เช่น อาหารก็ต้องมี อย. หรือผลิตภัณฑ์อื่นก็ต้องมี มผช. เป็นอย่างต่ำ
โดยเฉพาะอาหารจะเน้นเรื่องความสะอาด ถูกสุขลักษณะเป็นอันดับแรก ตามด้วยเรื่องรสชาติความอร่อย ส่วนของใช้ ของแต่งบ้าน จะเน้นเรื่องแนวทางการทำตลาด หรือโอกาสที่จะขายได้
“เรามีนกยูงตัวหนึ่ง ทำด้วยกะลามะพร้าวชิ้นเล็กๆ เป็นพันๆ ชิ้น สวยงามมาก น่าจะได้ 5 ดาว แต่เสียดายอย่างเดียว คือ ขาด story บอกเล่าเรื่องราวความเป็นมา แนวคิดและความยากลำบากในการทำ ทำให้คะแนนตกลงไป เหลือแค่ 4 ดาว” ผอ.สุทธา เล่าให้ฟัง..
ผลิตภัณฑ์ทุกชิ้นจะผ่านการพิจารณาจากระดับจังหวัด และกรุงเทพมหานครก่อน ซึ่งสองระดับแรกนี้จะมีคะแนนให้ 30 และ 25 คะแนนตามลำดับ และเมื่อมาถึงระดับประเทศ จะมีคะแนนให้อีก 45 คะแนน
โอกาสที่จะได้ 5 ดาว คือ ต้องมีคะแนนรวม 90 คะแนนขึ้นไป
ถ้าได้ 80-89 คะแนนก็ได้ 4 ดาว
ระดับ 70-79 คะแนน ได้ 3 ดาว
ระดับ 50-69 คะแนน ได้ 2 ดาว
และต่ำกว่า 50 คะแนนได้ 1 ดาว
อาหารบางอย่างที่กรรมการระดับประเทศตรวจพบสิ่งปลอมปน จะถูกคัดออกได้ 0 คะแนนทันที เท่ากับว่าหายไปแล้ว 45 คะแนน แม้จะได้คะแนนจากระดับจังหวัด และ กทม.มาเต็ม 55 คะแนนแล้ว ก็มีโอกาสได้มากที่สุดเพียง 2 ดาวเท่านั้น
ปีนี้มีผลิตภัณฑ์ OTOP ที่ลงทะเบียนทั้งหมด 84,785 รายการ มากกว่าครั้งที่แล้วเมื่อสองปีก่อนราว 22.5% แต่ส่งเข้าคัดสรร 11,790 รายการ มากขึ้นกว่า 250 รายการ
ในจำนวนนี้เป็นของใช้ ของที่ระลึก ของตกแต่งมากที่สุด 3,984 รายการ ตามด้วยกลุ่มผ้า-เครื่องแต่งกาย 3,774 รายการ อันดับสามคือกลุ่มอาหาร มี 2,715 รายการ สมุนไพรที่ไม่ใช่อาหาร 839 รายการ และเครื่องดื่ม 478 รายการ
ผลการคัดสรรจะส่งให้คณะกรรมการที่มีปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นประธานพิจารณารับรองอีกครั้ง และจะประกาศผลเป็นทางการในช่วงปลายปีนี้
แต่สำหรับงาน OTOP MID YEAR ปีนี้ ผอ.สุทธา ยืนยันมาแล้วว่ามีแน่ วันที่ 21-29 สิงหาคมนี้ ที่เมืองทองธานี แว่วว่าสินค้าจะมีหลากหลายขึ้น แถมมีลดกระหน่ำกระตุ้นแรงซื้อเต็มที่แน่นอน