เมื่อสะสมความสงบแบบชั่วคราวไว้มากๆ ตามลำดับและต่อเนื่องก็จะมีความสงบที่ยาวนานได้เช่นเดียวกัน
สุญญตา หมายถึง ว่างจากความเป็นตัวตนหรือสิ่งที่เนื่องอยู่ด้วยตน
ชีวิตมนุษย์ว่างจากความเป็นตัวตน
สิ่งภายนอกที่มนุษย์เข้าไปเกี่ยวข้องว่างจากตัวตน
ความเคลื่อนไหวแห่งชีวิตหรือการรับรู้สิ่งที่มากระทบจากภายนอกหรือการทำปฏิกิริยาของอายตนะภายในและอายตนะภายนอกล้วนว่างจากความหมายแห่งความเป็นตัวตน
พระอานนท์ได้กราบทูลถามพระพุทธเจ้าว่า โลกว่าง โลกว่าง นั้นด้วยสาเหตุเพียงไรหนอ หรือ คำว่าโลกว่างหมายความว่าอย่างไร
พระพุทธเจ้าตรัสตอบพระอานนท์ว่า ดูกรอานนท์ เพราะว่างจากตัวตน หรือสิ่งที่เกี่ยวข้องกับตนจึงเรียกว่า ว่างจากตัวตน
พระพุทธเจ้าตรัสตอบพระอานนท์อย่างชัดเจนแล้วอธิบายต่อไปว่า สิ่งอะไรบ้างที่ว่างจากตัวตนหรือสิ่งที่เนื่องกับตน
ตา ก็ว่างจากตัวตน
รูปก็ว่างจากตัวตน
จักษุวิญญาณก็ว่างจากตัวตน
จักขุสัมผัส หรือผัสสะทางตาก็ว่างจากตัวตน
สุขก็ดี ทุกข์ก็ดี อทุกขมสุขก็ดี ที่เกิดจากจักขุสัมผัสนั้นก็ว่างจากตัวตน
ส่วนหู จมูก ลิ้น กาย และใจ ที่ทำปฏิกิริยากับ เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะและธรรมารมณ์ ก็มีคำอธิบายเหมือนกัน และพระองค์ตรัสว่า เพราะว่างจากตัวตนอย่างนี้แหละจึงเรียกว่าโลกว่าง
ในที่นี้มีคำว่าโลกเข้ามาด้วย เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสถึงโลกในความหมายแห่งสัจธรรมที่มุ่งไปสู่ความหลุดพ้นก็เน้นลงไปที่โลกคือชีวิตที่มีอยู่ในปัจจุบันขณะนี้เองโดยพระองค์ได้ตรัสอธิบายไว้อย่างชัดเจนว่า เรากล่าวว่าโลกเพราะเหตุว่า แตกสลายได้
พระพุทธเจ้าให้คำจำกัดความคำว่า โลก ว่า สิ่งที่แตกสลายได้
พระองค์อธิบายสิ่งที่จะต้องแตกสลายได้ทีละอย่าง
จักษุแตก รูปแตก
จักษุวิญญาณแตก
จักษุสัมผัสแตก
สุขเวทนา
ทุกขเวทนา
อทุกขมสุขเวทนา ที่เกิดจากจักขุสัมผัสก็แตก
ส่วน หู จมูก ลิ้น กาย และใจที่ทำปฏิกิริยากับ เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์ ก็มีคำอธิบายเหมือนกันคือทั้งหมดแตกสลายด้วยกันทั้งนั้น
เขียน 21 กุมภาพันธ์ 2546 เวลา 6.30 น. ตรวจทาน แก้ไข 26 สิงหาคม 2548 เวลา 10.09 น.
...............................................
พุทธวิถี
พุทธประวัติ พุทธสิกขา พุทธจริยวัตร พุทธภาวนา พุทธกิจ พุทธธรรม พุทธปัญญา
ดร.พระมหาจรรยา สุทธิญาโณ ได้กรุณามอบหนังสือ “พุทธวิถี” ที่ท่านได้เขียนขึ้นและจัดพิมพ์เป็นอาจาริยบูชาฉลองร้อยปีชาตกาลพุทธทาสภิกขุ และฉลอง 95 ปีหลวงพ่อปัญญานันทภิกขุ เมื่อปี 2548 ให้ไทยทาวน์ฯ ได้นำมาตีพิมพ์เผยแพร่เป็นวิทยาทานแด่ผู้อ่านชาวไทยในอเมริกา โดยเนื้อหาของพุทธวิถีนั้น ดร.พระมหาจรรยา ระบุเอาไว้ในคำนำว่า เขียนขึ้นโดยใช้ข้อมูลหลักจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย และหนังสือต่างๆ ที่กล่าวถึงพระพุทธเจ้าด้วยความประทับใจ แล้วนำมาพิจารณาเสนอในมุมมองของท่าน โดยปรารถนาให้ผู้อ่านได้อ่านเรื่องของพระพุทธเจ้าด้วยความรู้สึกเป็นกันเอง เหมือนนั่งล้อมวงสนทนาเรื่องพระพุทธเจ้า เรื่องธรรมะอย่างร่าเริง ไม่เคร่งเครียด โดยไทยทาวน์ฯ ขอกราบขอบพระคุณ ดร.พระมหาจรรยา สุทธิญาโณ ในความกรุณาของท่านมา ณ โอกาสนี้
...............................................